6 minutes reading time (1220 words)

Dit is waarom: ‘Niet Verliezen’ Beter is dan ‘Willen Winnen’!

61

Meedoen is belangrijker dan winnen is de welbekende olympische uitspraak. Maar eigenlijk zal de uitspraak moeten zijn: 'Meedoen is belangrijker dan niet verliezen'. Misschien klinkt het niet helemaal lekker maar uiteindelijke is ons brein een stuk gevoeliger voor verliezen dan voor winnen. En dit is ook misschien het grote geheim van de successen van José Mourinho. .. 

Winst of verlies in sport kan miljoenen winst betekenen of mislopen. Maar ook… een groot feest of een grote deceptie. Op kleinere schaal betekent winst of verlies ook veel voor mensen. Maar waarom zijn wij mensen nu zo bezig met winst of verlies? De meeste mensen houden van nature niet van veranderingen, want verandering gaat vaak gepaard met verlies. De angst om te verliezen is vaak groter dan de ambitie om te winnen. Dit wordt ook wel 'verliesaversie' genoemd. De onderzoeker Daniel Kahneman won zelfs een Nobelprijs met deze theorie (Loss Aversion). Het proces van ´verliesaversie´ vindt plaats in ons brein. In de amygdala, of ook wel het reptielenbrein genoemd, worden onze emoties verwerkt. Onderzoek toont aan dat ons brein emoties voor laat gaan op de ratio. Angst om iets te verliezen weegt zwaarder dan het winnen. Mensen zijn bereid om grotere risico's te nemen om verlies te voorkomen dan bij het maken van winst. Hier spelen markerteers dan slim op in, denk bijvoorbeeld aan laatste kans actie of 'mis geen wedstrijd meer van je favoriete club' (reclame Fox Sport).

Een andere interessante theorie is de ´endowned progress´. Dit houdt in dat mensen meer waarde hechten aan iets wat zij bezitten en dan iets wat ze niet bezitten. Even een heel simpel voorbeeld in de sport, hoe vaak zie je dat een ploeg met 2-0 voorstaan. Er lijkt geen wolkje aan de lucht, er wordt goed gespeeld en de kans is groot dat de score vergroot wordt. Maar in plaats van dat de score vergroot wordt, gaat het soms compleet mis. Coaches hoor je dan naderhand ook wel eens praten over: 'er sloop een bepaalde gelatenheid in de ploeg'. Misschien is dit te verklaren met deze theorie: spelers denken: "wij al hebben al 2 doelpunten en daar hechten wij meer waarde aan dan iets wat we niet bezitten (3-0, 4-0)". Automatische reactie is dus dat we op 'safe' willen gaan spelen en zo slordiger worden en alsnog met 3-2 verlies van het veld afgaan. Statistieken laat ook zien dat de kans groter is om te verliezen als je met een 1-0 voorsprong de rust in gaat. Dit sluit dan ook aan op de theorie van verliesaversie. Onderzoek zegt dan dat we ergens van gaan houden zodra we het idee hebben het kwijt te kunnen raken. Neem nu supportersgroepen van Ajax of Feyenoord, ze willen liever niet verliezen van de aardsrivaal in plaats van winnen. Dit laat ook weer zien dat we meer doen om verlies te voorkomen dan gaan voor het plezier om te winnen.

We gaan ergens van houden zodra we het idee hebben dat we het kwijt kunnen raken.

Laat ik even een koppeling maken met de praktijk. Coaches hebben vaak een grote invloed op sporters. Zij worden uiteindelijk ook betaald om het maximale uit de groep te halen. Maar wat is de beste methode? Dit is in topsport ook de million dollar question. Misschien een goed voorbeeld van een coach die veel prijzen weet te winnen is Manchester United Coach José Mourinho. De vaak gehate coach is populair om het 'verdedigende' spel Mourinho speelt met al zijn ploegen vaak op safe en gaat voor geen tegendoelpunten. Hoe brengt hij dit over naar zijn spelers? Via onderstaande link kom je bij het filmpje dat een leuke inkijk geeft over de wijze waarop hij zijn spelers voorbereidt op de wedstrijd: 

 Persoonlijk vind ik het een geweldig filmpje! Hij zegt het volgende tegen de spelers: "We moeten voor resultaat spelen en we mogen niet verliezen. Ik ga jullie geen extra druk opleggen om te moeten winnen maar we mogen niet verliezen." Morinho past hier dus de theorie van verliesaversie toe op de spelers. Hij probeert het reptielenbrein (Amygdala) van de spelers zo te prikkelen dat ze extra gemotiveerd raken om niet te verliezen. Want uiteindelijk doet verlies van wedstrijd meer pijn als de vreugde van winst.

Een ander een leuk voorbeeld is Louis van Gaal. De Nederlandse oefenmeester is misschien net als Mourinho net zo succesvol. Het enige verschil is dat Louis van Gaal juist het tegenovergestelde wil als Mourinho namelijk aanvallend voetbal. De kans op verlies is natuurlijk een stuk groter als je vol op de aanval speelt in plaats het verdedigende spel van Mourinho. Dit blijkt wel in de wedstrijd tegen FC Rot-Weiss Erfurt want Ajax staat 0-1 achter met rust.. Bekijk eerst even deze video:

Het beeld is niet zo boeiend want je ziet slechts een deur. Maar wat achter deze deur gebeurt is erg interessant. Je hoort namelijk Louis van Gaal in de rust tegen FC Rot-Weiss Erfurt, Ajax staat 1-0 achter en coach Van Gaal laat duidelijk merken wat hij er van vindt. Hij gebruikt een aantal keer het woord winnen als: "Je moet de oorlog willen John, ieder keer weer". Van Gaal gebruikt niet een keer het woord verlies, maar aan zijn stem te horen is hij woedend. Hij is totaal niet tevreden hoe Ajax voetbalt en hij probeert met deze dringende toon de spelers duidelijk te maken dat het anders moet. Wetenschap heeft aangetoond dat negatieve reacties meer indruk maakt dan positieve. Je kunt namelijk 9 complimenten krijgen maar 1 verwijt maakt dat je ongemerkt toch erg onzeker. Dit wordt ook wel negativity bias genoemd. Daarnaast kan van Gaal met z'n speech een angstgevoel oproepen bij spelers (misschien verliezen we de wedstrijd). Bij angst komen er twee actie hormonen vrij in de hersenen namelijk Adrenaline en Cortisol. Deze hormonen zorgen ervoor dat je bloed sneller gaat stromen en dat het bloedsuikergehalte omhoog gaat. Cortisol zorgt voor de energie terwijl Adrenaline het lichaam sterker maakt. Negativity bias zorgt er ook voor dat mensen sneller een band smeden. De donderspeech van Van Gaal heeft wel gewerkt, Ajax won namelijk met 1-2. Misschien wel dankzij de bovenbeschreven 'verliesaversie theorie', helaas is dit lastig aan te tonen.

We doen meer om negativiteit te voorkomen dan om positiviteit te winnen

Zelf ben ik ook een trainer/coach die bezig is met prestatieverbetering. Het bovenstaande probeer ik dan ook in de praktijk toe te passen. Waarschijnlijk denk je dat ik als Mourinho of van Gaal vaak te keer ga tegen mijn spelers. In tegendeel, dat is niet mijn karakter en ik geloof in de balans. Want het woord verlies heeft toch een negatieve lading. Dit kan natuurlijk ook zijn voordelen hebben (Zie hierboven) maar ook echt zijn nadelen. Zeker bij jeugd is het belangrijk om veel positieve feedback te geven op iets wat goed gaat in plaats om steeds negatief te worden. Wel gebruik in de voorbespreking net als Mourinho het woord verlies in plaats van winnen. Op deze manier hoop ik door Negativity Bias spelers als groep gaan spelen. Ik probeer dus met 'gezonde' verliesaversie spelers net nog extra te prikkelen, maar werkt het? Lastig te zeggen maar ik geloof wel dat deze details mee helpen in winst of verlies.

Maar hoe gaan we er nu mee om? en hoe je kun je deze theorie goed toepassen in je training? In mijn volgende blog ga ik hier dieper op in! 

De Toekomst van Sportbrein..
Willem II de Cognitieve profclub van Nederland