8 minutes reading time (1543 words)

Het KinderSportbrein, een aanvulling op de ‘Race to Bottom’ discussie!

91

De discussie over het scouten en opleiden van jeugdvoetbaltalenten op een jongere leeftijd is in volle gang. Zo 'Hangt veel samen met….', maar wordt niet 'veroorzaakt door…'. Lees hier meer..  

Vorige week verscheen er weer een artikel over FC Utrecht die start met een onder 8 team. De BVO's willen het talent zo snel mogelijk opleiden volgens hun visie. Of zijn de clubs bang dat ze talenten missen? Deze discussie is mooi beschreven door Michiel de Hoog van de Correspondent. In een interview met Bastiaan Riemersma wordt uitgebreid stil gestaan over de keuzes van profclubs. De hoofdjeugdopleiding van Willem II gelooft in het 'cognitietalent'."Die spelers zijn leergierig, hebben discipline, kunnen plannen, en zien de bedoeling van een oefening snel. Ze zijn, in het wetenschappelijk jargon, 'zelfregulerend.'. Maar wat is nu dit Cogntietalent? Hoe werkt het kinderenbrein?

Het kinderbrein..

Belangrijk in de ontwikkeling bij kinderen zijn de zogenaamde controlefuncties, oftewel 'executieve functies'. Professor in Neuropsychologie Jelle Jolles: "Deze functies ontwikkelen zich al vroeg in de kindertijd, maar worden extra belangrijk in de tienertijd." Executieve functie bevinden zich voor in de hersenen en hebben wij als mensen nodig om taken uit te voeren. Onderzoeker Peg Dawson en Richard Guare hebben een model van de executieve functies ontworpen dat ouders/leraren en trainers konden helpen om de ontwikkeling van kinderen te stimuleren. De 11 vaardigheden zijn: Repons-inhibitie, werkgeheugen, emotieregulatie, volgehouden aandacht, taakinitiatie, planning/prioritering, organisatie, time management, doelgericht gedrag, flexibiliteit en metacognitie (Zelfreflectie). Deze 'vaardigheden' worden gedurende de kinder/puber/adolecente tijd ontwikkeld. Als je weet in welke volgorde deze executieve functies zich ontwikkelen, dan weten ouders, leraren en trainers ook wat er verwacht kan worden van het kind. Neem bijvoorbeeld leerkrachten van groep 1 tot en met 8, leraren van de onderbouw noemden taakinitiatie (Zonder dralen aan een taak beginnen) en volgehouden aandacht als grootste problemen. Terwijl men in de bovenbouw meer de nadruk legden op timemanagement, organisatie en planning . Waar het hier om gaat is dat als je weet welke volgorde deze vaardigheden zich ontwikkelen, je geen tijd zult verspillen aan vaardigheid bij een zevenjarige stimuleren, die kinderen meestal pas na hun elfde werkelijk leren beheersen.

Snelst groeiende boom..

In 2011 verscheen de tweede druk van Jolles' boek 'Ellis en het verbreinen' over talentontwikkeling van kinderen en jeugdigen. Hij gaat dieper in op wetenschappelijk onderzoek naar hersenen en hersenfuncties en wat dit betekent in de dagelijkse praktijk. In de visie van Jolles staat de persoonlijke groei centraal. Ouders, coaches en docenten moeten de voorwaarden creëren waarbinnen de kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen.

Ellis, in de titel van Jolles' boek, verwijst naar het gelijknamige kinderboek 'Alice In Wonderland'. Dit boek gaat over het meisje Alice en daarin draait het om nieuwsgierigheid, verwondering, de ontplooiing van talent, dialoog en communicatie. Nieuwsgierigheid is essentieel voor een optimale ontwikkeling van talent van kinderen.

Lange tijd werd gedacht dat hersenen rond het twaalfde jaar, zo goed als volgroeid zijn. Recente onderzoeken wijzen uit dat hersenen zich tot ver na het twintigste jaar doorontwikkelen. Bepaalde hersensystemen zijn klaar in de kindertijd zoals de systemen die nodig zijn voor simpele motorische vaardigheden. Pas in de midden en late adolescentie ontwikkelen de complexe hersensystemen zich. Zo hebben kinderen van tien tot veertien jaar zijn minder goed in planning en keuzevaardigheid dan volwassenen. Tertiaire gebieden in de hersenen worden pas op latere leeftijd ontwikkeld. Dit is bijvoorbeeld nodig voor visueel, ruimtelijk waarnemen plus tegelijk het verwerken van een verbale opdracht en de complexe motorische handeling die daar het gevolg van is.

Jolles benoemt het voorbeeld van een talentvolle zestienjarige voetballer. Veel coaches beschouwen deze speler als een volwassene, omdat hij eruitziet als achttien, fabelachtige passes kan geven, alerter is en beter speelt dan veel leeftijdsgenoten. Maar eigenlijk is hij nog een tiener op het gebied van zelfevaluatie, keuzes maken, zelfinzicht en sociaal gedrag op het veld. Die speler heeft nog veel steun en sturing nodig om verder te komen. De coach moet zulke spelers helpen bij het schaven aan de vele aspecten van complexe gedrag dat nodig is om een totale voetballer te worden. Ook moeten jongeren soms rebelleren in hun jeugd, soms zelfs tot hij twintig is. Het is dan belangrijk dat trainer/coaches geen dingen gaan verbieden maar inzicht geven in de consequenties van hun handelen.

`Kinderen die achter lijken te lopen, kunnen dit in een later stadium inlopen. Zij kunnen uiteindelijk meer groeipotentie blijken te hebben dan leeftijdgenoten die deze vaardigheid in een eerder stadium al goed beheersen'. Om dit mooi te illustreren gebruikt Jolles de volgende metafoor; "Een langzaam groeiende boom kan uiteindelijk de hoogste boom worden". De moeilijkste vraag voor clubs en scouts blijft natuurlijk of het ene talent nu wel of niet een goede voetballer wordt. Volgens Jolles wordt dit bepaald door de hoeveelheid ervaring van de speler, de stimulans van thuis en zijn of haar cognitieve inzicht. Maar ook communicatie met trainer en scheidsrechter. Hij adviseert coaches dan ook om niet alleen te focussen op het voetbaltechnische/tactische gebied. Een gevolg kan namelijk zijn, zo geeft hij in de metafoor aan: "Een snel groeiende boom kan vroegtijdig omvallen of afsterven". Een technische excellente speler is dan ook geen garantie voor succes, hij of zij moet in balans zijn want anders kan het talent zomaar 'omvallen' of 'afsterven'.

Talent is volgens Jolles breder dan alleen excellente motorische vaardigheden. Zo moet een talent informatie die binnenkomt via de verschillende zintuigen efficiënt worden vastgehouden in het werkgeheugen. Deze prikkels moeten vervolgens worden vergeleken met eerdere opgeslagen informatie. Dus verbanden leggen tussen verschillende situaties. Daarnaast een groot lerend vermogen. Het is voor de coach ook de kunst om de spelers nieuwgierig te maken voor het voetbalspel (Deliberate Play). Zodat de speler meer open staat voor de vele inspirerende dingen die het voetbal te bieden heeft. Dit kan door spelers op meerdere posities te laten spelen. Hierdoor heeft een kind de mogelijkheid om ook andere vaardigheden te ontwikkelen waarin misschien grote potentie schuilt. Daarbij mag je als coach nog niet verwachten dat een tien- of veertienjarige in alle opzichten de topprestaties en focus heeft van een volwassene. Dit heeft te maken moet de ontwikkeling van de hersenen. Communicatie en evaluatie is daarin het sleutelwoord.

'Hangt samen met', maar niet 'veroorzaakt door'

Stel dat alle hersenen op dezelfde manier zouden functioneren en alle trainers op een volstrekte uniforme manier zouden gedragen dan zou een groot deel van de huidige onderzoeken nog steeds gebrekkig zijn (of, op zijn best, voorlopig). De gegevens van verschillende talentonderzoeken hebben wel verband, maar dat is niet persé causaal. Dit is een probleem omdat twee zaken met elkaar kunnen samenhangen zonder dat de één de ander veroorzaakt. Het is bijvoorbeeld waar, dat kinderen die in de eerste maanden van het jaar geboren zijn sneller gescout worden, maar dat betekent niet dat deze talenten het beste groeipotentieel hebben (Geboortemaand effect). Het ideale onderzoek zou zijn om: 1. Het geheime gedrag sausje te vinden van Messi of Ronaldo tot wat zij zijn geworden een uitzoeken welke spelers de geheime saus nog niet hebben en die aan hen geven en (2) twintig jaar later alle spelers nog eens (3) onderzoeken om te zien hoe het uitgepakt is. Dit onderzoek is niet alleen kostbaar, maar ook onmogelijk. Daarom toont het meeste onderzoek over ´talent hebben´ wel samenhang, maar geen causale verbanden. Maar de gegevens worden wel gedeeld vanuit de gedachte dat het perfecte niet de vijand is van het goede.

Moraal van het verhaal..

Wetenschappelijk onderzoek naar de groeipotentie blijft extreem lastig. We weten nu wel dat ieders brein uniek gevormd is en ook weer anders in elkaar zit (Neuroplasticiteit). Met dit gegeven is het goed om te realiseren dat ieder individu op een andere manier leert. Daarnaast is het goed om te weten dat executieve functies tot ver na het twintigste jaar doorontwikkelen. Dit betekent dat zelfs talenten die op latere leeftijd worden 'afgeschreven' toch het potentieel hebben om de top te halen. Dit omdat de executieve vaardigheden nog niet volgroeid zijn. Misschien een goed voorbeeld is Jamie Vardy, vijf jaar geleden had nog niemand van deze spits gehoord. Hij speelde voor de amateurs van Stockbride Park Steels en werkte voor een minimumloon in een fabriek. Nu is hij recordverbrekend international en was kampioen van Engeland met LeicesterCity. Een ander voorbeeld is Martin Ødegaard, het bestempelde Noorse Super talent dat is aangekocht door Real Madrid. Van hem werd gedacht dat hij Messi en Ronaldo voorbij zou streven , echter hij speelt momenteel voor Heerenveen (met alle respect). Terwijl analisten en trainers dachten dat Ødegaard inmiddels wel een vaste basisspeler van Real Madrid zou zijn.

Naast het scouten van jonge spelers is het geboortemaand effect ook een actuele discussie. Ook dit onderwerp heeft veel aanknopingspunten met het bovenstaande verhaal. Als je de hersenwetenschap mag geloven is het goed te realiseren dat de ontwikkeling van hersenen verschillend is per individu en zoals Jolles mooi zegt: "Een langzaam groeiende boom kan uiteindelijk de hoogste boom worden" (James Vardie) & : "Een snel groeiende boom kan vroegtijdig omvallen of afsterven".(Martin Ødegaard) 

Bronnen:

1. Ellis en het verbreinen: over hersenen, gedrag & educatieJ. Jolles - Neuropsych Publishers - 2011
2. Het kinderbrein: voed jonge kinderen op tot slimme en blije personen:: onmisbare inzichten voor een optimale opvoeding van baby tot kleuterJohn Medina-Judith Hermus - S.n.
3. Slim, maar .... help kinderen hun talenten benutten door hun executieve functies te versterkenPeg Dawson-Richard Guare-Wouter Scheen - Hogrefe - 2016

Sportbrein Traint het Individuele Brein van Longa’...
#3 Fantastische Sportcomplexen Ter Wereld…