4 minutes reading time (809 words)

Lees hier hoeveel informatie een sporter oppikt tijdens een uitleg.. (Primacy, Recency Effect)

113

Als trainer/coach ben je continue bezig om je sporters maximaal te beïnvloeden. Dit kan met verschillende methodes. Maar hoeveel informatie pikt nu een sporter op tijdens een uitleg? Lees hier alles over de Primacy, Recency effect en de Peak-end-rule..

Inmiddels begin ik een groot liefhebber te worden van de wetenschap. Zeker omdat ik elke week weer nieuwe termen tegen kom. Vervolgens vind ik het een uitdaging om de nieuwe termen te gaan toepassen in de praktijk. Helemaal enthousiast word ik als het ook werkt! Bijvoorbeeld: 'Verveling staat in de weg'. Dit neem ik mee in mij achterhoofd als trainer. Zo probeer ik creatief te zijn in het leertraject en omgang met sporters. Daarnaast merk ik steeds het effect bij ´Verliesaversie´, ´differentieel leren´, ´motorisch leren´ en ´Smartgoals´. In dit rijtje kunnen drie nieuwe termen aan toegevoegd worden namelijk Primacy, Recency Effect en de Peak-End Rule.

Tijdens trainingen of wedstrijden ben je als coach continue bezig om je sporter te instrueren. Vaak gebeurt dit tijdens een groepsuitleg. Dit kan tijdens een training, tactische bespreking of evaluatie. Maar wat blijft nu hangen bij de spelers en wat niet? Zo is ons brein gevoelig voor een begin en eind. Dit is ook de reden waarom wij ons veelal ook alleen de eerste en de laatste hap herinneren van een overheerlijke taart en niet de happen daar tussenin. Dit wordt ook wel de Primacy effect genoemd (Alles wat vooraan gebeurt is belangrijk). Vervolgens krijg je het Recency effect (We onthouden wat het laatste kwam beter). Deze theorie is onderzocht en beschreven door Nobelprijswinnaar Daniel Kahneman.  De onderstaande grafiek geeft een mooi voor beeld over het boven geschreven effect: 

In de bovenstaande grafiek zie je een individu, de percentages geven aan hoeveel % de persoon onthouden heeft. Zoals je ziet, is er een piek in het begin (Primacy Effect) en op het eind (Recency effect). Gedurende het gesprek hebben mensen meer moeite om de informatie te onthouden. Dit effect leert ons dat belangrijke informatie het beste aan het begin of op het einde verteld kan worden.

Peak-end rule

Hoe vaak zien we in de sport dat een team of sporter een dramatische wedstrijd speelt. Dus de tegenstander is veel beter en zelf komt de sporter maar niet in het spel. Tijdens de wedstrijd zijn er op dat moment weinig pieken maar wel veel dalen. Toch gebeurt het, en in het voetbal bestaat er bijna de regel: "Scoor je zelf niet dan doet de tegenstander dit wel". Dit betekent dat je, ondanks dat je slecht speelt, toch wint door bijvoorbeeld een gelukstreffer in blessuretijd. Vervolgens wordt er amper meer gesproken over het 'slechte' spel maar gaat het enkel over de winst! Dit wordt ook wel Voor de peak-end rule genoemd: Vooral teamsporters onthouden van een wedstrijd of een bijeenkomst de hoogtepunten (zowel in positieve als in negatieve zin) en hoe de 'bijeenkomst' eindigde. Een vervelende bijeenkomst kan toch een algeheel positief gevoel opleveren als de afsluiting van de wedstrijd / training prettig verliep. Het gevaar is dat sporters en coaches door de peak-end rule het slechte spel 'vergeten'.

De Praktijk..

Maar wat betekent dit nu in de praktijk voor trainer/coaches? De Primacy en Recency effect is uitstekend te gebruiken in besprekingen. Dit kan tijdens de tactische besprekingen of in het evaluatie gesprek met de sporter. De Primacy regel leert ons dat alles wat in het begin wordt verteld beter opgenomen wordt. Ook is het een aanrader om te eindigen met een knallende afsluiter. In de bovenstaande grafiek is te zien hoelang het praatje duurt des te minder informatie opgepikt wordt. Dit betekent dan dus ook dat besprekingen niet te lang moeten duren. De kans is groot dat veel informatie niet opgeslagen wordt bij de sporter.

Een extra tip om te onthouden is dat het woord Verlies meer indruk achterlaat op een sporter dan winst. Angst om iets te verliezen weegt zwaarder dan het winnen. Mensen zijn bereid om grotere risico's te nemen om verlies te voorkomen dan om voor de winst te gaan (Verliesaversie). Zo kun je als coach verliesaversie toepassen op de sporters. Op die manier wordt het reptielenbrein (Amygdala) van de sporters zo geprikkeld dat ze extra gemotiveerd raken om niet te verliezen. Want uiteindelijk doet verlies van een wedstrijd meer pijn als de vreugde van de winst. Het is dus een aanrader om het woord verlies te laten vallen in plaats van zinnen als: 'We gaan vandaag vol voor de winst'. De peak-end rule leert dat we scherp en alert moeten blijven op het proces van leren en prestaties. Het gevaar is namelijk dat we door winst niet kritisch genoeg zijn op de uitvoering van het spel.

Deze blog wil ik afsluiten met een video over het De Primacy en Recency effect. Dit effect is niet alleen van toepassing op sport maar ook tijdens andere situaties. In de onderstaande video ga je zien hoe eerste indrukken worden geïnterpreteerd tijdens een sollicitatiegesprek….
Dit is Waarom Rationele beslissingen in werkelijkh...
Lees hier alles over Sportbrein en Excelsior.