4 minutes reading time (837 words)

Dit is wat er gebeurt in het Brein van een Scheidsrechter

71

Het WK is in volle gang en de groepsfases zitten er bijna op. Ronaldo en Harry Kane zijn de grote namen die veelal het nieuws halen. De videoscheidsrechter is ook een veelbesproken onderwerp. Maar wat gebeurt er allemaal in het brein van een scheidsrechter?

 "Wij moeten zorgen dat we niet opvallen, we moeten onzichtbaar zijn", zegt Björn Kuipers over het scheidsrechters vak tegen de NOS. Dit is makkelijker gezegd dan gedaan lijkt me, zeker als je kijkt hoe snel het spel gaat in de absolute top. Anticiperen, patroonherkenning, kijkgedrag en beslissingsprocessen en dit onder tijdsdruk en stress zijn factoren waar een arbiter mee moet omgaan. Het executieve systeem is verantwoordelijk voor ons beslissingsproces, visuele informatie dat binnenkomt door onze zintuigen wordt vastgehouden en verwerkt tot een actie. Scheidsrechters moeten continue de ogen op de bal houden en situaties inschatten en dit afwegen tegen de spelregels. En dit zijn er een heleboel (63 A4 bladen). Om een situatie goed te kunnen inschatten is het cruciaal om goed positie te kiezen. Alle informatie komt samen in het executieve systeem waarin het gefilterd wordt tot uiteindelijk de keuze. Daarbij is concentratie en focus ook nog eens erg van belang. Onderzoek heeft aangetoond dat een goed werkgeheugen cruciaal is voor concentratie en focus. Daarbij heeft onderzoek ook aangetoond dat scheidsrechters wel degelijk beïnvloed worden door het publiek. "Natuurlijk heeft dat invloed op jou als scheidsrechter, en op je beslissingen. Dat is inherent aan menszijn, alleen de echte grote toppers in arbitrage kunnen dit uitschakelen" aldus Björn Kuipers.

Grensrechter

Ik heb misschien nog wel het meest respect voor de grensrechters. Zeker in het amateurvoetbal is het niet altijd even gemakkelijk. Ook vanuit wetenschappelijk oogpunt blijkt het een onmogelijke job te zijn. Voor het goed bepalen of een speler buitenspel staat, moet een grensrechter beoordelen of de voorste speler van een elftal achter de laatste verdediger staat op het moment dat de bal naar deze voorste speler gespeeld wordt. Omdat de grensrechter maar op één plek tegelijk kan kijken, moet hij eerst naar de bal kijken en dan naar de voorste aanvaller. Dit wordt ook wel multitasking genoemd, uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat Multitasking niet bestaat, je kunt hooguit schakelen tussen taken, dat heet task-switching. Toch verlies je daar sowieso tijd mee. Onze hersenen kunnen namelijk niet direct verder als je teruggaat van het een naar het ander. De oogbeweging die die de grensrechter maakt, kan wel 200 milliseconde duren. Een snelle spits legt in die tijd makkelijk 1,5 meter af. Dat kan het verschil tussen binnen en buitenspel zijn.

Hierbij staat de grensrechter vaak iets voor de lijn die hij moet beoordelen. Vanuit dit perspectief lijkt een aanvaller die links van een verdediger (en dus verder van de grensrechter is) op een lijn loopt buitenspel te staan. De grensrechter vlagt onterecht. Het omgekeerde treedt op als de aanvaller rechts van de verdediger loopt en daar iets voorbij is. Hij is op dat moment buitenspel, maar vanuit het standpunt van de grensrechter lijken ze op een lijn te staan. Hij vlagt niet, onterecht.

Daarbij op moet de grensrechter erg geconcentreerd en gefocust zijn. Zeker in een vol stadion worden grensrechters constant afgeleid door het publiek en de reclameborden op het veld die met felle kleuren en bewegend beeld schreeuwen om aandacht.

Door veel wedstrijden te fluiten worden scheidsrechters ervaren. Dit houdt in dat situaties worden opgeslagen waardoor beslissingen op automatische piloot genomen worden. Een voorbeeld daarvan zijn de loopacties van de scheidsrechter. Door veel te fluiten worden loopacties 'gedachteloos' uitgevoerd. Hierdoor hoeft het werkgeheugen zich er niet meer mee bezig te houden. En kan het de aandacht op iets anders richten.

Een andere factor dat een rol kan gaan spelen is vermoeidheid. Scheidsrechters zijn vaak 10 jaar ouder dan de gemiddelde voetballer en leggen negen tot dertien kilometer af tijdens wedstrijden. Een scheidsrechter heeft dus een behoorlijke conditie nodig. Dit heeft ook consequenties voor werkgeheugen. Uit onderzoek blijkt namelijk dat als je uitgeput bent, werkt je werkgeheugen aanzienlijk minder goed. Dit werd ontdekt door Terry McMorris en zijn collega's van University College Chichester in het Verenigd Koninkrijk. Om dit te testen werden sporters twee uur lang blootgesteld aan hoge temperaturen en luchtvochtigheid. Direct daarna moesten zij een serie fysieke en cognitieve tests doen. De onderzoekers zagen, dat, als je sporters uitgeput waren, de prestaties van hun werkgeheugen kelderden. Het werkgeheugen is onder andere verantwoordelijk voor concentratie en focus. Door vermoeidheid kan dit minder gaan werken waardoor de kans op fouten groter wordt. Zoals Björn Kuipers zegt; "Een scheidsrechter kan 90 minuten de pannen van het dak fluiten, maar je hoeft maar één situatie verkeerd te beoordelen en niemand heeft meer over de 90 minuten goed in de wedstrijd zitten".

In dit artikel heb ik mij alleen gefocust op de hoofdscheidsrechter in het voetbal. Zo zijn er ook grensrechters en scheidsrechters in andere sporten met ieder zijn eigen taak. Cognitieve training kan ook een nuttige toevoeging worden voor arbiters. Ben je benieuwd hoe Björn Kuipers een wedstrijd voorbereiding doet? Bekijk het onderstaande video. (Klik hier als de video niet verschijnt)

Train het Brein met een Adaptaball
Intelligym (PSV en AZ) en de Wetenschap achter dez...